Cũng như cơ thể nói chung, có quá trình sinh – lão – bệnh - tử, các khớp xương cũng không tránh khỏi qui luật tự nhiên: bị lão hóa và già yếu dần khi có tuổi. Song ngày nay, với sự tiến bộ của khoa học, trước thành tựu chung: kéo dài tuổi thọ và đẩy lùi bệnh tật, bệnh lý thoái hóa khớp cũng được kiểm soát tích cực. Người ta đã tìm ra được các giải pháp giúp làm chậm lại quá trình thoái hóa, kéo dài khả năng làm việc của các khớp xương. Từ đó, giúp bệnh nhân thoái hóa khớp cải thiện tốt tình trạng bị sưng đau, khó cử động tại các khớp. Đây là một kết quả điều trị có ý nghĩa tích cực đối với một bệnh lý được xem như không thể chữa khỏi hoàn toàn, giúp cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Tìm hiểu cơ chế bệnh sinh của thoái hóa khớp là những nghiên cứu bước đầu quan trọng để tìm ra các giải pháp điều trị tích cực. Vậy khớp bị thoái hóa như thế nào?

THOÁI HÓA SỤN KHỚP LÀ TỔN THƯƠNG CHÍNH TRONG THOÁI HÓA KHỚP

Sụn khớp chính là lớp đệm bao bọc 2 đầu xương, nơi 2 đầu xương tì lên nhau. Sụn khớp được cấu tạo từ các vật liệu: nước, sợi collagen và chất cơ bản của sụn khớp. Trong đó, chất cơ bản của sụn khớp lại được cấu tạo từ các thành phần: chuỗi proteoglycan (đơn vị cơ bản để hình thành nên các chuỗi phức tạp hơn) và tế bào sinh sụn. Sụn khớp có tính chất cứng, chịu đàn hồi và chịu nén tốt. Do vậy giúp giảm ma sát, tăng khả năng chống đỡ và chịu lực khi khớp cử động.

Là nơi tiếp xúc giữa 2 đầu xương, sụn khớp là nơi chịu tác động chính của các áp lực: lực ma sát, lực tì nén, chịu sự cọ xát và mài mòn cơ học. Do vậy, dễ bị bào mòn và thương tổn. Quá trình này gia tăng mạnh ở những trường hợp khớp phải làm việc với cường độ và tần suất lớn: lao động nặng, chơi thể thao, thói quen bất lợi trong lao động (đứng lâu, ngồi lâu, cử động liên tục…)…Khi còn trẻ, quá trình phá huỷ được cân bằng với quá trình tái tạo sụn khớp. Nhờ vậy, khớp vẫn đảm nhiệm được chức năng cử động bình thường. Nhưng khi có tuổi, quá trình tổng hợp suy giảm. Trong khi quá trình phá huỷ ngày một tăng, dẫn tới những tổn thương nghiêm trọng: sụn khớp bị mất dần, mỏng, dẹt, mất nước, xơ hóa, rạn nứt, đứt gãy, không thực hiện được chức năng đệm, khiến khớp cử động đau. Thậm chí có những đoạn, sụn khớp bị mất hoàn toàn, để lộ phần xương dưới sụn, gây ra những cơn đau chói, tới mức không thể cử động được.

THIẾU DỊCH NHỜN, KHỚP KHÔNG ĐƯỢC BÔI TRƠN, GÂY CỨNG KHỚP

Nếu sụn khớp được ví như một lớp đệm thì dịch nhờn được ví như thứ dầu nhớt để bôi trơn khớp. Dịch nhờn do các màng hoạt dịch bài tiết vào trong ổ khớp, giúp 2 đầu xương trượt lên nhau một cách nhịp nhàng, uyển chuyển. Khi có tuổi, việc sản xuất dịch nhờn bị suy giảm cả về số lượng và chất lượng đã gây ra tình trạng khô khớp, khó cử động, đặc biệt hay gặp là tình trạng: cứng khớp gối, khớp háng, cứng khớp cổ tay, ngón tay, khớp vai...

NHỮNG VỊ TRÍ KHỚP THƯỜNG BỊ THOÁI HÓA

- Thoái hóa cột sống lưng (31%), thường gây đau lưng, có khi đau lan xuống 2 bên hông, đùi. Có thể biến chứng thành mọc gai xương (gai cột sống), thoát vị đĩa đệm...
- Thoái hóa cột sống cổ (14%): gây đau vùng cổ gáy, có khi đau lan xuống 2 bên cánh tay. Có thể xuất hiện biến chứng mọc gai xương (gai cột sống cổ), thoát vị đĩa đệm...
- Thoái hóa nhiều đoạn cột sống (7%)
- Thoái hóa khớp gối (13%) gây cứng khớp, đau khớp gối. Một số trường hợp, có xuất hiện kèm theo triệu chứng viêm khớp như: sưng, phù nề tại khớp...
- Thoái hóa khớp háng (8%)
- Thoái hóa khớp ngón tay (6%) gây đau, cứng khớp ngón tay
- Thoái hóa các khớp khác: khớp vai, cổ tay, bàn ngón chân...
Thoái hóa khớp thường diễn tiến sớm với mức độ trầm trọng hơn trong trường hợp khớp phải chịu nhiều áp lực như lao động nặng, vận động nhiều, chơi thể thao, béo phì...hoặc có sẵn bệnh lý tại khớp như viêm khớp, thấp khớp, viêm khớp dạng thấp, bệnh Guot...hoặc khớp bị chấn thương, dị dạng bẩm sinh (chân vòng kiềng, gù vẹo cột sống...); bệnh tiểu đường, loạn dưỡng khớp...

CƠ CHẾ BỆNH SINH CỦA THOÁI HÓA KHỚP

Nguyên nhân (hay cơ chế bệnh sinh) của thoái hóa khớp được giải thích là do sự mất cân bằng giữa 2 quá trình tổng hợp và phá hủy tại khớp. Quá trình phá hủy (gây bào mòn sụn khớp, thay đổi tính chất sụn khớp) ngày càng tăng dưới tác động của enzym (collagenase, phospholipase A2, N – acetylglucosamindase…) và gốc tự do. Quá trình tổng hợp để xây dựng nên cấu trúc mới, phục hồi và sửa chữa những cấu trúc bị hư hỏng bị suy giảm do nhiều nguyên nhân. Trong đó có nguyên nhân quan trọng là sự thiếu hụt các nguyên liệu cần thiết cho quá trình tổng hợp thành phần cơ bản của sụn khớp và dịch khớp. Các nguyên liệu này (hay các dưỡng chất cần thiết cho khớp) được cung cấp cho cơ thể từ nguồn thức ăn hoặc các thực phẩm bổ sung.

BỔ SUNG GLUCOSAMIN VÀ CHONDROITIN - BIỆP PHÁP TÁC ĐỘNG VÀO CƠ CHẾ BỆNH SINH CỦA THOÁI HÓA KHỚP, GIÚP LÀM CHẬM QUÁ TRÌNH THOÁI HÓA KHỚP

Như vậy, tình trạng thoái hóa sụn khớp, sự thiếu hụt dịch khớp là những tổn thương cơ bản trong bệnh lý thoái hóa khớp, mà nguyên nhân chính là do sự suy giảm của quá trình tổng hợp, không bù đắp được quá trình phá huỷ tại khớp. Xuất phát từ hiểu biết đó, nhiệm vụ đặt ra đối với khoa học là tìm ra giải pháp nhằm thúc đẩy quá trình tổng hợp (tăng tái tạo sụn khớp, tăng sản xuất dịch khớp) và ức chế quá trình phá huỷ. Và thành tựu đã được ghi nhận ngay từ giữa thế kỉ XX bằng việc chứng minh tác dụng của hoạt chất Glucosamin trong điều trị thoái hóa khớp. Glucosamin được cơ thể tổng hợp, tham gia vào việc hình thành nên chuỗi Proteoglycan. Tiếp đó, các Proteoglycan trùng hợp tạo nên chuỗi Mucopolysaccarid, sau đó là các Chondroitin, xây dựng nên cấu trúc cơ bản của sụn khớp. Một kết quả có ý nghĩa đối với khả năng ứng dụng trong điều trị, là các phân tử Glucosamin này có thể được chiết xuất từ nguồn tự nhiên là vỏ các loại giáp xác (tôm, sò, đặc biệt là mai cua biển), lại được cơ thể hấp thu tốt. Nên có thể bổ sung từ bên ngoài thông qua các loại thực phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc…Sau những thành tựu trên, Glucosamin ngay lập tức được ứng dụng phổ biến trong điều trị thoái hóa khớp.

Một thời gian không lâu sau đó (khoảng 1970), người ta tiếp tục chứng minh được vai trò của Chondroitin trong điều trị thoái hóa khớp, tương tự như Glucosamin: Là nguyên liệu cho quá trình tái tạo sụn khớp, kích thích sản xuất dịch nhờn bôi trơn khớp, ức chế enzyme và gốc tự do gây phá huỷ sụn khớp…Nguồn chiết xuất Chondroitin là sụn các loại động vật, đặc biệt là sụn vi cá mập. Chondroitin cũng được cơ thể hấp thu tốt (tuy kém hơn Glucosamin, khoảng 5 lần). Từ đó, Chondroitin cũng được ứng dụng trong điều trị thoái hóa khớp dưới dạng riêng lẻ hoặc phối hợp với Glucosamin.

Tới năm 2006, một công trình nghiên cứu qui mô được tiến hành trên 3500 bệnh nhân bị thoái hóa khớp do TS y khoa Clegg và cộng sự tại trường đại học Utah (Mỹ) thực hiện, đã đưa ra một kết luận quan trọng: việc sử dụng phối hợp Glucosamin và Chondroitin cho kết quả điều trị tích cực hơn việc sử dụng đơn hoạt chất, do có thể phát huy tác dụng hiệp đồng cộng của cả 2 hoạt chất này.

Các tác dụng sau cùng được phát huy một cách mạnh mẽ hơn:

- Tăng khả năng phục hồi và tái tạo sụn khớp
- Tăng sản xuất dịch nhờn (gồm cả số lượng và độ nhớt), bôi trơn khớp tốt hơn
- Ức chế tác nhân xúc tác quá trình hủy hoại khớp (gốc tự do và các enzym). Do vậy, bảo vệ khớp tốt hơn

Từ đó làm chậm quá trình thoái hóa khớp, ngăn bệnh tiến triển.

Tình trạng đau khớp, cứng khớp được cải thiện nhanh hơn và lâu dài hơn. Bệnh nhân được phục hồi các cử động: đi lại, sinh hoạt bình thường. Từ đó, các sản phẩm chứa đồng thời Glucosamin và Chondroitin được sử dụng phổ biến hơn các sản phẩm chỉ chứa một thành phần.

Glucosamin và Chondroitin được nhấn mạnh vai trò trong nhiều cuốn sách hướng dẫn điều trị thoái hóa khớp (Cuốn “Điều trị bệnh viêm khớp” của TS Jason Theodosakis; Tài liệu của trường đại học nghiên cứu các bệnh về khớp của Hoa Kỳ và Liên đoàn nghiên cứu điều trị bệnh viêm khớp của châu Ấu…)

Những hiểu biết ngày càng đầy đủ hơn về tác dụng, cũng như kinh nghiệm sử dụng thực tế đã khẳng định vai trò không thể thiếu của Glucosamin và Chondroitin trong điều trị căn bản bệnh thoái hóa khớp.

* Khi so sánh với nhóm thuốc giảm đau, chống viêm NSAIDs, việc sử dụng phối hợp Glucosamin và Chondroitin trong điều trị thoái hóa khớp mang lại nhiều lợi ích trong điều trị hơn. Cụ thể:

- Không gây tác dụng phụ như khi dùng NSAIDs (NSAIDs được biết tới với nhiều TDKMM như: loét dạ dày tá tràng, độc gan, thận, rối loạn tạo máu, loãng xương...)
- Glucosamin và Chondroitin được khuyến cáo dùng dài ngày; dùng càng lâu thì hiệu quả điều trị càng cao. Trong khi NSAIDs chỉ khuyến cáo dùng ngắn ngày và phải có sự theo dõi của thầy thuốc.
- Glucosamin và Chondroitin có thể tác động trực tiếp vào cơ chế bệnh sinh của thoái hóa khớp, do vậy cải thiện được cấu trúc khớp bị thoái hóa. Còn NSAIDs chỉ có tác dụng làm giảm triệu chứng.
- Ngưng sử dụng Glucosamin và Chondroitin, các tác dụng giảm triệu chứng đau khớp, cứng khớp vẫn được duy trì một thời gian sau đó. Nhưng ngưng sử dụng NSAIDs, các tác dụng giảm triệu chứng đau, viêm tại khớp sẽ mất ngay.

Vì vậy, xu hướng điều trị thoái hóa khớp hiện nay là: Sử dụng kết hợp NSAIDs với các chất dưỡng khớp (Glucosamin, Chondroitin) trong giai đoạn đầu tiên. Sau đó, ngưng sử dụng NSAIDs, nhưng vẫn tiếp tục sử dụng Glucosamin và Chondroitin (dùng liên tục hoặc theo đợt) sẽ giúp duy trì hiệu quả điều trị thoái hóa khớp lâu dài, cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Sản phẩm ứng dụng:

Viên dưỡng khớp Bảo Cốt Khang của Cty DP Nata – Hoa Linh phối hợp Glucosamin 250 mg, Chondroitin 50 mg (tỉ lệ 5:1), Vitamin D3 và Calci, phát huy tác dụng hiệp đồng: Tăng tái tạo sụn khớp, tăng sản xuất dịch nhờn bôi trơn khớp, ức chế quá trình phá hủy khớp. Từ đó, làm chậm quá trình thoái hóa khớp. Giúp giảm tình trạng sưng đau tại khớp, nhức mỏi khớp, cứng khớp. Duy trì tác dụng kéo dài, không gây tác dụng phụ. ĐT tư vấn: 04.37676976

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang